Электромобильләр хәзер юлларыбызда гадәти күренеш, һәм аларга хезмәт күрсәтү өчен бөтен дөнья буенча зарядка инфраструктурасы төзелә. Бу ягулык салу станциясендәге электр энергиясенә тиң, һәм тиздән алар һәркайда булачак.
Шулай да, бу кызыклы сорау тудыра. Һава насослары сыеклыкны тишекләргә генә коя һәм күптән инде стандартлаштырылган. Электромобиль зарядка җайланмалары дөньясында алай түгел, шуңа күрә уенның хәзерге торышына тирәнтен күз салыйк.
Соңгы дистә ел эчендә электромобильләр технологиясе киң таралганнан бирле тиз үсеш кичерде. Күпчелек электромобильләрнең йөреш аралыгы әле дә чикләнгән булганлыктан, автомобиль җитештерүчеләр еллар дәвамында практиклыкны яхшырту өчен тизрәк зарядка ала торган машиналар эшләделәр. Моңа батарея, контроллер җиһазлары һәм программа тәэминатын яхшырту аша ирешелә. Зарядка технологиясе шулкадәр алга китте ки, иң яңа электромобильләр хәзер нибары 20 минут эчендә йөзләрчә чакрым йөри ала.
Ләкин, электр машинасын мондый тизлектә зарядлау өчен күп электр энергиясе кирәк. Нәтиҗәдә, автомобиль җитештерүчеләр һәм сәнәгать төркемнәре югары сыйфатлы автомобиль аккумуляторларына югары токны мөмкин кадәр тизрәк җиткерү өчен яңа зарядлау стандартларын эшләү өстендә эшлиләр.
Күрсәтмә буларак, АКШтагы гадәти көнкүреш розеткалары 1,8 кВт энергия бирә ала. Мондый көнкүреш розеткасыннан заманча электр машинасын зарядлау өчен 48 сәгать яки аннан да күбрәк вакыт кирәк.
Киресенчә, заманча электромобильләрнең зарядка портлары кайбер очракларда 2 кВт-тан алып 350 кВт-ка кадәр көч җыя ала, һәм моның өчен махсуслаштырылган тоташтыргычлар кирәк. Еллар дәвамында автомобиль җитештерүчеләр тизрәк тизлектәге транспорт чараларына күбрәк көч өстәргә тырышканда төрле стандартлар барлыкка килде. Әйдәгез, бүгенге көндә иң еш очрый торган вариантларны карап чыгыйк.
SAE J1772 стандарты 2001 елның июнендә бастырылган һәм ул шулай ук J Plug буларак та билгеле. 5 контактлы тоташтыргыч стандарт көнкүреш розеткасына тоташтырылганда 1,44 кВт куәтле бер фазалы AC зарядкасын хуплый, югары тизлекле электр машиналарын зарядкалау станциясенә урнаштырылганда аны 19,2 кВт кадәр арттырырга мөмкин. Бу тоташтыргыч ике чыбыкка бер фазалы AC энергиясен, ике башка чыбыкка сигналларны тапшыра, ә бишенчесе - саклагыч җир тоташтыргыч.
2006 елдан соң, J Plug Калифорниядә сатыла торган барлык электр машиналары өчен мәҗбүри булып китте һәм тиз арада АКШта һәм Япониядә популярлашты, башка дөнья базарларына да үтеп керде.
2 нче типтагы тоташтыргыч, аны шулай ук аның булдыручысы, немец җитештерүчесе Mennekes тарафыннан билгеле, беренче тапкыр 2009 елда Европа Берлегенең SAE J1772 алмаштыру буларак тәкъдим ителде. Аның төп үзенчәлеге - бер фазалы яки өч фазалы AC энергиясен күчерә алырлык 7 контактлы тоташтыргыч конструкциясе, бу аңа 43 кВт кадәр транспорт чараларын зарядларга мөмкинлек бирә. Гамәлдә, күп кенә 2 нче типтагы зарядка җайланмалары 22 кВт яки аннан да кимрәк куәткә ия. J1772 кебек үк, аның шулай ук кертелгәнче һәм кертелгәннән соң сигналлар өчен ике контакты бар. Аннары аның саклагыч җирләү, нейтраль һәм өч AC фазасы өчен өч үткәргеч бар.
2013 елда Европа Берлеге J1772 һәм гади EV Plug Alliance Type 3A һәм 3C тоташтыргычларын алыштыру өчен яңа стандарт буларак 2 нче типтагы штепсельләрне сайлады. Шул вакыттан бирле бу тоташтыргыч Европа базарында киң таралган һәм күп кенә халыкара базар машиналарында да бар.
CCS "Комбинацияләнгән зарядка системасы" дигәнне аңлата һәм даими һәм AC зарядкаларын кулланырга мөмкинлек бирү өчен "комбо" тоташтыргыч куллана. 2011 елның октябрендә чыгарылган бу стандарт яңа машиналарда югары тизлекле даими зарядкаларны җиңел гамәлгә ашыру өчен эшләнгән. Моңа гамәлдәге AC тоташтыргыч тибына бер пар DC үткәргеч өстәү юлы белән ирешеп була. CCSның ике төп формасы бар: Combo 1 тоташтыргычы һәм Combo 2 тоташтыргычы.
Combo 1 1 нче типтагы J1772 AC тоташтыргычы һәм ике зур DC үткәргеч белән җиһазландырылган. Шуңа күрә, CCS Combo 1 тоташтыргычы булган машинаны AC зарядлау өчен J1772 зарядка җайланмасына, яки югары тизлекле DC зарядлау өчен Combo 1 тоташтыргычына тоташтырырга мөмкин. Бу дизайн АКШ базарындагы машиналар өчен яраклы, анда J1772 тоташтыргычлары гадәти күренешкә әйләнгән.
Combo 2 тоташтыргычларында ике зур даими ток үткәргеченә тоташтырылган Mennekes тоташтыргычы бар. Европа базары өчен бу Combo 2 розеткалары булган машиналарны 2 нче типтагы тоташтыргыч аша бер яки өч фазалы AC белән зарядларга, яисә Combo 2 тоташтыргычына тоташтырып даими ток белән тиз зарядларга мөмкинлек бирә.
CCS конструкциягә кертелгән J1772 яки Mennekes суб-коннекторы стандарты буенча AC зарядка мөмкинлеген бирә. Шулай да, DC тиз зарядка өчен кулланылганда, ул 350 кВт кадәр яшен тизлегендә зарядка ясарга мөмкинлек бирә.
Шунысын да билгеләп үтәргә кирәк, Combo 2 тоташтыргычы булган даими ток тиз зарядка җайланмасы AC фаза тоташуын һәм тоташтыргычтагы нейтральне бетерә, чөнки алар кирәк түгел. Combo 1 тоташтыргычы аларны үз урынында калдыра, гәрчә алар кулланылмаса да. Ике конструкция дә AC тоташтыргычы тарафыннан машина һәм зарядка җайланмасы арасында элемтә өчен кулланыла торган бер үк сигнал контактларына таяна.
Электромобильләр өлкәсендәге алдынгы компанияләрнең берсе буларак, Tesla үз машиналарының ихтыяҗларын канәгатьләндерү өчен үзенең зарядка тоташтыргычларын эшләргә кереште. Бу Tesla'ның Supercharger челтәре кысаларында эшләтеп җибәрелде, аның максаты - компаниянең машиналарын башка инфраструктурасыз тәэмин итү өчен тиз зарядка челтәре төзү.
Компания Европада үз машиналарын 2 нче типтагы яки CCS тоташтыргычлары белән җиһазландырса, АКШта Tesla үзенең зарядка порты стандартын куллана. Ул Tesla Supercharger станцияләрендә бер фазалы һәм өч фазалы AC зарядкасын, шулай ук югары тизлекле DC зарядкасын хуплый ала.
Tesla компаниясенең башлангыч Supercharger станцияләре һәр машинага 150 киловатт кадәр энергия бирә иде, ләкин соңрак шәһәр җирләре өчен түбәнрәк куәтле модельләрдә 72 киловатт белән чикләнгән иде. Компаниянең иң яңа зарядка җайланмалары тиешле җиһазландырылган машиналарга 250 кВт кадәр энергия бирә ала.
GB/T 20234.3 стандарты Кытайның Стандартлаштыру идарәсе тарафыннан чыгарылган һәм бер үк вакытта бер фазалы AC һәм DC тиз зарядкалау мөмкинлегенә ия тоташтыргычларны үз эченә ала. Кытайның уникаль электромобильләр базарыннан тыш аз билгеле булган бу стандарт 1000 вольтка кадәр DC һәм 250 амперга кадәр эшли һәм 250 киловаттка кадәр тизлектә зарядкалый.
Кытайда җитештерелмәгән, Кытайның үз базары яки аның тыгыз сәүдә элемтәләре булган илләр өчен эшләнгән машинада бу портны табуыгыз бик мөгаен түгел.
Бу портның иң кызыклы дизайны, мөгаен, A+ һәм A- контактларыдыр. Алар 30 В кадәр көчәнеш һәм 20 А кадәр ток өчен исәпләнгән. Алар стандартта "борттан тыш зарядка җайланмалары белән тәэмин ителгән электр транспорт чаралары өчен түбән көчәнешле ярдәмче көчәнеш" дип сурәтләнә.
Аларның төгәл функциясе тәрҗемәдән ачык түгел, ләкин алар тулысынча сүнүче аккумуляторы булган электромобильне эшләтеп җибәрергә ярдәм итәр өчен эшләнгән булырга мөмкин. Электромобильнең тарту аккумуляторы да, 12 В аккумуляторы да беткәндә, машинаны зарядлау авыр булырга мөмкин, чөнки машина электроникасы уяна һәм зарядка җайланмасы белән элемтәгә керә алмый. Контактлар шулай ук тарту җайланмасын машинаның төрле системаларына тоташтыру өчен көчәйтелә алмый. Бу ике контакт, мөгаен, машинаның төп электроникасын эшләтеп җибәрү һәм контакторларны көчәйтү өчен җитәрлек көч бирү өчен эшләнгән, шуңа күрә машина тулысынча сүнүче булса да, төп тарту аккумуляторын зарядлап була. Әгәр сез бу турыда күбрәк белсәгез, комментарийларда безгә хәбәр итегез.
CHAdeMO - электромобильләр өчен, нигездә, тиз зарядка кушымталары өчен тоташтыргыч стандарты. Ул үзенең уникаль тоташтыргычы аша 62,5 кВт кадәр көч бирә ала. Бу электромобильләр өчен (җитештерүчегә карамастан) даими ток тиз зарядкасын тәэмин итү өчен эшләнгән беренче стандарт һәм транспорт чарасы белән зарядка җайланмасы арасында элемтә өчен CAN шина контактларына ия.
Бу стандарт 2010 елда Япония автомобиль җитештерүчеләре ярдәме белән глобаль куллану өчен тәкъдим ителде. Ләкин бу стандарт чынлыкта Япониядә генә кулланылышка керде, Европа 2 нче типтагы зарядкаларны куллануда калды, ә АКШ J1772 һәм Tesla'ның үз тоташтыргычларын кулланды. Бервакыт Европа Берлеге CHAdeMO зарядка җайланмаларын тулысынча кулланудан баш тарту турында уйлады, ләкин ахыр чиктә зарядка станцияләрендә "кимендә" 2 нче типтагы яки Combo 2 тоташтыргычлары булуын таләп итәргә карар кылды.
2018 елның маенда кире туры килә торган яңарту игълан ителде, ул CHAdeMO зарядка җайланмаларына 400 кВт кадәр көч бирергә мөмкинлек бирәчәк, хәтта бу өлкәдәге CCS тоташтыргычларын да узып китәчәк. CHAdeMO яклылары аның асылын АКШ һәм Европа Берлеге CCS стандартлары арасындагы аерма түгел, ә бердәм глобаль стандарт дип саныйлар. Ләкин, ул Япония базарыннан читтә күп сатып алулар таба алмады.
CHAdeMo 3.0 стандарты 2018 елдан бирле эшләнә. Ул ChaoJi дип атала һәм Кытай Стандартлаштыру Администрациясе белән берлектә эшләнгән яңа 7 контактлы тоташтыргыч конструкциясенә ия. Ул зарядка тизлеген 900 кВт кадәр арттырырга, 1,5 кВда эшләргә һәм сыекча суытыла торган кабельләр ярдәмендә тулы 600 амперны тәэмин итәргә өметләнә.
Моны укыганда, сез яңа электромобилегезне кайда йөртсәгез дә, баш авыртуы тудырырлык төрле зарядка стандартлары бар дип уйлаганга гафу ителерсез. Бәхеткә, алай түгел. Күпчелек юрисдикцияләр бер зарядка стандартын хуплау өчен көрәшәләр, ә башкаларын чыгарып ташлыйлар, нәтиҗәдә, билгеле бер төбәктәге күпчелек машиналар һәм зарядка җайланмалары туры килә. Әлбәттә, АКШтагы Tesla да искәрмә, ләкин аларның үзләренең махсус зарядка челтәре дә бар.
Кайбер кешеләр ялгыш зарядка җайланмасын ялгыш урында һәм ялгыш вакытта кулланалар, ләкин гадәттә алар кирәк булган урында ниндидер адаптер куллана алалар. Киләчәктә күпчелек яңа электромобильләр сату төбәкләрендә урнаштырылган зарядка җайланмалары төренә туры киләчәк, бу һәркем өчен тормышны җиңеләйтәчәк.
Хәзер универсаль зарядка стандарты - USB-C
Барысы да USB-C аша зарядланырга тиеш, искәрмәләр юк. Мин 100 кВт электр машинасы өчен штепсельне күз алдына китерәм, ул параллель рәвештә эшли торган штепсельгә урнаштырылган 1000 USB C тоташтыргычы җыелмасы гына. Дөрес материаллар белән, куллану җиңел булсын өчен, авырлыкны 50 кг (110 фунт) тан да кимрәк тотарга мөмкин.
Күп кенә PHEV һәм электр машиналарының йөк күтәрү сәләте 1000 фунтка кадәр җитә, шуңа күрә сез адаптерлар һәм конвертерлар линиясен ташу өчен прицеп куллана аласыз. Peavey Mart шулай ук бу атнада берничә йөз GVWR булса, геннилар сата.
Европада Type 1 (SAE J1772) һәм CHAdeMO турындагы бәяләүләрдә иң күп сатыла торган ике электр машинасы - Nissan LEAF һәм Mitsubishi Outlander PHEV бу тоташтыргычлар белән җиһазландырылганлыгы бөтенләй исәпкә алынмый.
Бу тоташтыргычлар киң кулланыла һәм юкка чыкмый. 1 нче һәм 2 нче типлар сигнал дәрәҗәсендә туры килсә дә (2 нче типтан 1 нче типка кадәр аерыла торган кабель куллану мөмкинлеге бирә), CHAdeMO һәм CCS юк. LEAF'ның CCS'тан зарядлауның реаль ысулы юк.
Әгәр тиз зарядка җайланмасы CHAdeMO белән эшли алмаса, мин ICE машинасына озын сәяхәткә кайтырга һәм LEAF машинамны җирле куллану өчен генә калдырырга җитди карар идем.
Минем Outlander PHEV бар. Мин берничә тапкыр DC тиз зарядка функциясен кулландым, бушлай зарядка тәкъдиме булганда сынап карау өчен генә. Әлбәттә, ул аккумуляторны 20 минут эчендә 80% ка кадәр зарядлый ала, ләкин бу сезгә электромобильнең якынча 20 километр йөреш мөмкинлеген бирергә тиеш.
Күп кенә даими токлы тиз зарядка җайланмалары даими тариф белән эшли, шуңа күрә сез 20 километр өчен гадәти электр энергиясе өчен түләүнең якынча 100 тапкырын түләргә мөмкин, бу бензин белән генә йөргәндәгегә караганда күпкә күбрәк. Минутына зарядка җайланмасы да күпкә яхшырак түгел, чөнки аның куәте 22 кВт белән чикләнгән.
Мин Outlanderны яратам, чөнки электромобиль режимы минем бөтен юлымны каплый, ләкин даими токның тиз зарядкасы ир-атның өченче имчәге кебек үк файдалы.
CHAdeMO тоташтыргычы барлык яфракларда да (яфракларда?) бер үк булып калырга тиеш, ләкин Outlanders белән борчылмагыз.
Tesla шулай ук Tesla компаниясенә J1772 (әлбәттә) һәм CHAdeMO (гаҗәпләнерлеге дә юк) кулланырга мөмкинлек бирә торган адаптерлар сата. Алар ахыр чиктә CHAdeMO адаптерын чыгаруны туктаттылар һәм CCS адаптерын керттеләр... ләкин бары тик кайбер машиналар өчен, кайбер базарларда гына. АКШ Tesla автомобильләрен CCS 1 нче типтагы зарядка җайланмасыннан Tesla Supercharger розеткасы белән зарядлау өчен кирәкле адаптер, күрәсең, Кореядә генә сатыла (!) һәм ул бары тик иң яңа машиналарда гына эшли. https://www.youtube.com/watch?v=584HfILW38Q
American Power һәм хәтта Nissan компанияләре дә Chademo моделен чыгаруны туктатып, CCS моделен куллануларын белдерделәр. Яңа Nissan Arya моделе CCS булачак, ә Leaf тиздән җитештерүдән туктаячак.
Нидерланд электромобильләре белгече Muxsan Nissan LEAF өчен кондиционер портын алыштыру өчен CCS өстәмәсен уйлап тапты. Бу CHAdeMo портын саклап калып, 2 нче типтагы кондиционер һәм CCS2 даими ток белән зарядлау мөмкинлеген бирә.
Мин 123, 386 һәм 356 санын карамыйча да беләм. Чынлыкта, мин соңгы икесен бутадым, шуңа күрә тикшерергә кирәк.
Әйе, контекстта сылтама бирелгән дип фаразлаганда тагын да күбрәк... ләкин мин үзем аңа басарга тиеш идем, һәм, мөгаен, ул шул, ләкин сан миңа бөтенләй бернинди дә аңлатма бирми.
CCS2/2 нче типтагы тоташтыргыч АКШка J3068 стандарты буларак керде. Кулланылыш очрагы авыр йөк машиналары өчен, чөнки 3 фазалы көч тизлекне шактый арттыра. J3068 2 нче типтагыга караганда югарырак көчәнешне күрсәтә, чөнки ул 600В фазаара көчәнешкә җитә ала. Даими ток зарядкасы CCS2 белән бер үк. 2 нче типтагы стандартлардан артып киткән көчәнеш һәм ток өчен цифрлы сигналлар кирәк, шуңа күрә машина һәм EVSE туры килүчәнлекне билгели ала. 160А потенциаль токта J3068 166 кВт AC көченә җитә ала.
"АКШта Tesla үзенең зарядка порты стандартын куллана. AC бер фазалы һәм өч фазалы зарядкаларны хуплый ала"
Ул бер фазалы гына. Бу, нигездә, башка пландагы J1772 плагины һәм өстәмә даими ток функциясе.
J1772 (CCS 1 нче тип) чыннан да даими токны хуплый ала, ләкин мин аны гамәлгә ашыра торган бернәрсә дә күргәнем юк. "Ахмак" j1772 протоколы "Цифрлы режим кирәк" кыйммәтенә ия, ә "1 нче типтагы даими ток" L1/L2 контактларындагы даими токны аңлата. "2 нче типтагы даими ток" комбо тоташтыргыч өчен өстәмә контактлар таләп итә.
АКШ Tesla тоташтыргычлары өч фазалы ACны хупламый. Авторлар АКШ һәм Европа тоташтыргычларын бутыйлар, соңгысы (CCS 2 нче тип буларак та билгеле) шулай эшли.
Бәйле тема буенча: Электромобильләр юл салымын түләмичә юлга чыга аламы? Әгәр шулай икән, ни өчен? Барлык машиналарның 90% тан артыгы электр белән эшли торган (бөтенләй дә акылга сыймаслык) экологик утопияне фаразлап, юлны дәвам иттерү өчен салым кайдан киләчәк? Моны җәмәгать зарядкасы бәясенә өстәргә мөмкин, ләкин кешеләр өйдә кояш батареяларын, хәтта "авыл хуҗалыгы" дизель генераторларын да куллана ала (юл салымы юк).
Барысы да юрисдикциягә бәйле. Кайбер урыннарда ягулык салымы гына алына. Кайберләре транспорт чарасын теркәү өчен түләүне ягулык өстәмәсе буларак ала.
Кайчандыр бу чыгымнарны каплауның кайбер ысулларын үзгәртергә кирәк булачак. Мин гадел система күрергә телим, анда түләүләр пробегка һәм транспорт чарасы авырлыгына нигезләнгән, чөнки бу юлда күпме тузу һәм җимерелүне билгели. Ягулыкка углерод салымы уен мәйданы өчен күбрәк кулай булырга мөмкин.
Бастырылган вакыты: 2022 елның 21 июне
